
در دوران اوجگیری نیازهای پردازشی هوش مصنوعی و تجهیز سالنهای داده به سرورهای پرمصرف، سنجش پایداری مراکز داده دیگر نمیتواند به عدد شاخص بهرهوری مصرف انرژی (PUE) محدود بماند. نشریه Data Centre Magazine در شماره ۵۷ (نوامبر ۲۰۲۶)، گفتگوی مفصلی با ریتا مونتیرو (Rita Monteiro)، مدیر ارشد پایداری در Start Campus ترتیب داده است. مونتیرو که تجربه دو دهه راهبری برنامههای کربنصفر و پایداری در شرکت آمازون را در کارنامه دارد، تشریح میکند که چگونه مکانیابی، بازیافت زیرساختهای صنعتی قدیمی و مدیریت منابع آبی، ردپای زیستمحیطی واقعی دیتاسنترها را مشخص میسازند.
مونتیرو درباره رویکرد آغازین احداث پردیس تأکید میکند:
«پایداری یک مرکز داده شدیداً وابسته به موقعیت مکانی آن است، زیرا اثرات زیستمحیطی فراتر از سازه فیزیکی ساختمان رقم میخورد. شبکه برق منطقهای، منابع آب در دسترس، پیشینه کاربری زمین و اقلیم همگی نتیجه نهایی را تعیین میکنند. یک ساختمان با بالاترین استانداردهای مهندسی اگر در مکانی نامناسب بنا شود، همچنان میتواند ردپای زیستمحیطی سنگینی بر جای بگذارد.»
بازیافت زیرساخت نیروگاههای قدیمی در سواحل سینس
شرکت Start Campus در حال توسعه محوطه مراکز داده SINES Data Campus با ظرفیت نهایی ۱.۲ گیگاوات در ساحل اقیانوس اطلس در کشور پرتغال است. این تأسیسات از یک الگوی نوین در مکانیابی صنعتی بهره میبرند:
استفاده از سازههای سابق نیروگاه زغالسنگ: ساخت دیتاسنتر در سایتی صنعتی که از قبل به خطوط فشارقوی سراسری دسترسی داشته، نیاز به احداث شبکههای انتقال جدید و کابلکشیهای سنگین از صفر را منتفی کرده است.
استفاده مجدد از کانالهای ورودی و خروجی آب دریا: سیستم خنکسازی سایت مستقیماً از کانالهای آبگیری اقیانوسی موجود نیروگاه بهرهبرداری میکند.
ارتباط با ۷۵ کشور از طریق ۱۲۴ ایستگاه فرود کابل فیبر نوری: پردیس سینس به عنوان یکی از هابهای تبادل داده پرسرعت بین اروپا، آمریکا و آفریقا عمل میکند.
خنکسازی با آب دریا و کاهش دهبرابری مصرف آب شیرین
ارزیابی عملکرد اولین فاز عملیاتی این پردیس (ساختمان SIN01) نتایج چشمگیری را به ثبت رسانده است:
کاهش بیش از ۱۰ برابری برداشت آب شیرین: از زمان ورود سامانه سرمایش آب دریا به مدار خدمت، برداشت ماهانه آب شیرین صنعتی بیش از ۱۰ برابر کاهش یافته است؛ این در حالی است که بار محاسباتی سرورهای فناوری اطلاعات با رشد پیوسته همراه بوده است.
شاخص PUE بهینه ۱.۱: تلفیق آب سرد دریا با معماری سرمایش مداربسته و هدایت مستقیم برودت روی تراشهها، دستیابی به ضریب بهرهوری ۱.۱ را محقق ساخته است.
نسبت متقابل آب و مصرف برق: مونتیرو یادآور میشود که صفر کردن مصرف آب با سامانههای کاملاً خشک، مصرف برق چیلرها و تقاضای انرژی را به شدت بالا میبرد. بنابراین راهکار پایدار، نه حذف آب به هر قیمتی، بلکه جایگزینی آب شیرین با منابع نامحدود آب شور دریاست.
تابآوری زیرساخت؛ فراتر از دیوارهای دیتاسنتر
به باور مدیر ارشد پایداری Start Campus، تابآوری مأموریتهای حیاتی در چهاردیواری سالنهای داده متوقف نمیشود:
احداث پست اختصاصی برق فشارقوی: این مرکز همگام با ظرفیت دیتاسنتر، پستهای توزیع برق اختصاصی را احداث میکند تا با شبکه مصرف خانگی و صنعتی رقابت منفی نداشته باشد.
پوشش صددرصدی برق تجدیدپذیر: تمامی انرژی مصرفی از طریق ابطال رسمی گواهیهای مبدأ از نیروگاههای خورشیدی و بادی تأمین میشود.
صندوق سرمایهگذاری محلی GAMMA: مشارکت جامعه محلی و تخصیص منابع به آموزش و خدمات درمانی مناطق همجوار، بخشی از تضمین پایداری اجتماعی پروژه است.