
طراحی مهندسی مراکز داده، حساسترین شاخه در مهندسی تأسیسات ساختمانی و الکترومکانیک به شمار میرود. بر خلاف سازههای تجاری یا اداری که در آنها حاشیه خطای چند درصدی در تخمین بار گرمایشی یا برودتی به چشم نمیآید، در یک مرکز داده، کمترین انحراف در مفروضات اولیه مهندسی در همان نخستین سال بهرهبرداری بروز پیدا کرده و فاجعهآفرین میشود. حاتم عطیه (Hatem Attia)، مدیر ارشد مهندسی در شرکت DCI Data Centers، در گزارش تفصیلی شماره ۵۷ نشریه Data Centre Magazine (نوامبر ۲۰۲۶)، این رویکرد غیرقابلاغماض را تبیین کرده است.
حاتم عطیه که پیشینه درخشانی در شرکت بینالمللی مهندسی اورکون (Aurecon) دارد، درباره ماهیت بیگذشت دیتاسنترها توضیح میدهد:
«مهندسی دیتاسنتر طراحی بر اساس تابآوری و دسترسپذیری مطلق با تلورانسهایی است که هیچ خطایی را نمیبخشند. اگر یک فرض را در یک مجتمع مسکونی یا اداری اشتباه محاسبه کنید، احتمال زیادی دارد که هیچکس هرگز متوجه نشود؛ اما اگر در یک مرکز داده دچار اشتباه محاسباتی شوید، این اشکال قطعی خود را در نخستین سال کاربری نشان خواهد داد. این حساسیت بالا دلیلی است که این حوزه را به قله مهندسی سازه بدل میسازد.»
پروژه پرچمدار SYD-02 و مهندسی عناصر پایدار سازه
شرکت DCI Data Centers به عنوان یکی از پیشگامان اپراتوری دیتاسنتر در منطقه آسیا و اقیانوسیه، در پروژه جدید خود در سیدنی (تأسیسات SYD-02)، استراتژی مهندسی عناصر دائمی را به کار بسته است. هدف بنیادین این است که زیرساخت پایه دیتاسنتر به گونهای طراحی شود که پاسخگوی نیازهای محاسباتی هوش مصنوعی تا چند دهه آینده باشد:
جداسازی زیرساختهای پایدار از ماژولهای متغیر: سازه اصلی، مسیرهای شاهرگ توزیع برق و لولهکشیهای سرمایش مایع به عنوان عناصر غیرقابلتغییر برای بالاترین سناریوهای بار طراحی میشوند تا با تغییر نسل سرورها، نیاز به تخریب عمرانی پیش نیاید.
توسعه بدون اختلال در سرویس فعال: تمامی فرآیندهای نصب رکهای جدید، ارتقای ظرفیت چیلرها و تقویت خطوط توزیع به گونهای اجرا میشود که کوچکترین وقفهای در ترافیک زنده و سرورهای در حال سرویس رخ ندهد.
ظرفیت بارگذاری فوقسنگین کف کاذب: با توجه به استقرار رکهای سنگین GPU با وزنی فراتر از سرورهای معمولی، مقاومت مکانیکی دال بتنی و پایههای کف کاذب برای بارهای نقطهای چند تنی مهندسی شدهاند.
مدیریت تغییرات غیرقابلپیشبینی بارهای هوش مصنوعی
یکی از دغدغههای کلیدی طراحان تأسیسات، چگالی حرارتی متغیر و رفتارهای نامتقارن کلاسترهای هوش مصنوعی است:
آمادگی برای رکهای پرچگال تا ۱۰۰ کیلووات: طراحی سالنهای داده باید توان خنکسازی ترکیبی هوا و سرمایش مستقیم مایع (Direct-to-Chip) را بدون محدودیت در اختیار سرورهای هوش مصنوعی بگذارد.
پایداری دینامیکی در برابر پرشهای ناگهانی بار: کلاسترهای مدلسازی هوش مصنوعی برخلاف سرویسهای ابری سنتی، میتوانند در کسری از ثانیه از مصرف پایین به صددرصد توان جهش کنند؛ تأسیسات برق و سرمایش باید بدون افت ولتاژ یا شوک دمایی این نوسانات را مهار نمایند.
سادگی هوشمندانه در طراحی: عطیه هشدار میدهد که افزودن حلقههای کنترلی بسیار پیچیده، خود ضریب بروز خطای انسانی در بحران را افزایش میدهد. بنابراین سادگی و شفافیت مدارهای اضطراری ضامن اصلی بقای سرویس است.
رویکرد اصول بنیادین (First-Principles Thinking)
حاتم عطیه جمعبندی میکند که برای رویارویی با جهشهای شتابان هوش مصنوعی، اتکا به الگوهای کپیشده گذشته کارایی ندارد، بلکه باید به قوانین اولیه ترمودینامیک، دینامیک سیالات و علم مواد بازگشت. تنها در این صورت میتوان زیرساختی خلق کرد که با گذر زمان و تغییر فناوریها، ارزش سرمایهگذاری خود را حفظ کند.